Reactie op stelseladvies Raad voor Cultuur: WNP levert een bijdrage aan een gezonde culturele arbeidsmarkt

Minister-RVC.jpg20 mei

De Raad voor Cultuur heeft op 11 april jl. haar stelseladvies "Cultuur Dichtbij, dicht bij cultuur" aan minister Van Engelshoven aangeboden. Bekijk hier het hele advies.

De Raad formuleert vier prioriteiten voor het cultuurstelsel vanaf 2021:

  1. Vernieuwing van het culturele aanbod
  2. Meer ruimte voor ontwikkeling, creatie en verdieping
  3. Een inclusief beleid, een groter bereik
  4. Een gezonde culturele arbeidsmarkt

De Werkgeversvereniging Nederlandse podia (WNP) is blij dat de Raad prioriteit legt bij een gezonde arbeidsmarkt en inclusie. Hierna een korte samenvatting van het advies op deze twee punten, waarna de WNP een eigen reactie geeft.

Een gezonde culturele arbeidsmarkt

De Raad vindt eerlijke beloning een belangrijke en ook een principiële kwestie, die boven kwantitatieve doelstellingen en ook boven de werkgelegenheid gaat. De sociale dialoog van de sector cultuur – en daarbij het zoveel mogelijk spreken met één stem – acht de Raad van groot belang. De Fair Practice Code cultuur speelt hierin een belangrijke rol. De Raad ondersteunt verder het voornemen om een platform in te richten waar een ‘sociaal arrangement’ tussen enerzijds werkenden/opdrachtnemers en anderzijds werkgevers/opdrachtgevers tot stand kan komen. Dit platform is het fundament voor goede afspraken binnen de sector met betrekking tot tarieven, pensioenen, arbeidsongeschiktheid en scholing.

Het bovengenoemde platform is momenteel in oprichting onder de naam “Platform Arbeidsmarkt Culturele en Creatieve Toekomst (PACCT)”. Het is de ambitie dat het PACCT zich ontwikkelt tot een spil voor arbeidsmarktbeleid in de sector, waardoor de aanjaagfunctie en de regiefunctie van de Regiegroep arbeidsmarktagenda na 2023 duurzaam en structureel geborgd kan worden.

Veel deelsectoren, waaronder de Nederlandse podia, hebben een cao en afspraken over normconforme betaling, maar dit geldt nog niet voor de gehele sector. De Raad stelt voor om de Fair Practice Code als subsidievoorwaarde te introduceren, maar er tot 2024 het 'pas toe of leg uit'-principe aan te verbinden (waarbij gemotiveerd kan worden afgeweken). In 2024 moet de sector er vervolgens klaar voor zijn om aan de Fair Practice Code te voldoen. De Fair Practice Code moet het 'nieuwe normaal' worden. Deze ontwikkelingen zullen er volgens de Raad wel toe leiden dat het Rijk, overheden en cultuurfondsen ook kritisch naar prestatie-eisen zullen moeten kijken. Het is noodzakelijk om bij subsidiëring uit te gaan van realistische subsidiebedragen en prestatieafspraken. Waar nodig moeten daarmee de normbedragen worden bijgesteld.

Verder bepleit de Raad om te verkennen of het mogelijk is om instellingen te verplichten als voorwaarde voor subsidietoekenning actief deel te laten nemen aan het platform dat de sector inricht om het 'sociaal arrangement' tot stand te brengen. De overheid zou deelname aan een dergelijk platform ook aantrekkelijk kunnen maken door incidentele middelen van het Rijk via een scholingsfonds alleen ter beschikking te stellen aan actieve deelnemers aan dit platform. De Raad denkt voor een dergelijk scholingsfonds aan een incidenteel bedrag van €15 miljoen in 2020.

Indien het kabinet geen mogelijkheid ziet de in het regeerakkoord overeengekomen €80 miljoen te verhogen is het, ook als instellingen erin slagen om extra inkomsten te genereren uit alternatieve financieringsbronnen of slimme prijsdifferentiatie weten te realiseren, onvermijdelijk dat het aanbod hierdoor afneemt.

Een inclusief beleid, een groter bereik

De Raad vindt het belangrijk dat de gesubsidieerde cultuur inclusief is en daarmee een groot aantal Nederlanders bereikt. De aan te scherpen Code Culturele Diversiteit moet zich meer op inclusiviteit gaan richten. De Raad stelt voor deze code als subsidievoorwaarde te gaan hanteren. Hierbij hoort dat de instellingen de vier P’s van de code in acht nemen: de benadering van het publiek, programmering, personeel en partners moet inclusief zijn. De Raad ziet het project Theater Inclusief als nuttig. Dit project heeft tot doel om de podia de komende jaren bewust te maken en een verandering teweeg te brengen in de hier voor genoemde vier P’s.

WNP levert een bijdrage aan een gezonde culturele arbeidsmarkt

Sinds haar oprichting levert de WNP een bijdrage aan een gezonde culturele arbeidsmarkt met de cao Nederlandse Podia. Zoals de Raad in haar advies aangeeft, hebben niet alle deelsectoren in onze sector een cao. De WNP heeft naast de afspraken voor de werknemers in de cao Nederlandse Podia ook een minimum tariefafspraak over een opslag voor zzp’ers. De WNP zag de opkomst (en soms de kwetsbaarheid van de zzp’er) in de cultuursector en heeft met deze minimum opslagpercentage al in 2016 een bijdrage geleverd aan een eerlijke beloning voor alle werkenden. De WNP is dan ook blij dat de Raad adviseert om de eerlijke beloning van alle werkenden inclusief zzp’ers als speerpunt te nemen.

Om een eerlijke beloning voor alle werkenden mogelijk te houden, acht de WNP het – samen met de Raad – onvermijdelijk en noodzakelijk dat ook de (lokale) overheid haar subsidieafspraken en prestatieafspraken afstemt op het kunnen geven van deze eerlijke beloning. Het is namelijk onontkoombaar dat de loonkosten (soms fors) zullen stijgen. Uit het recentelijk door Kunsten '92 uitgebrachte rapport ‘Op weg naar het nieuwe normaal’ blijkt dat de minimale meerkosten om de Fair Practice Code te kunnen uitvoeren €25,4 miljoen bedragen. Hoewel dit vanuit Fair Practice-perspectief noodzakelijk is, zullen deze (meer)kosten wel opgebracht moeten worden. De rol die de (lokale) overheid hierin speelt, is cruciaal.  

De WNP ondersteunt de toepassing van de Fair Practice Code. De kernwaarden solidariteit, diversiteit, vertrouwen, duurzaamheid en transparantie dragen bij aan een toekomstbestendige arbeidsmarkt. De toepassing van de code zal voor de WNP-leden waarschijnlijk weinig problemen opleveren, aangezien onze cao Nederlandse Podia naast een eerlijke beloning voor werknemers ook zzp-afspraken bevat. Het is evenwel aan te bevelen deze ontwikkeling wel alvast bij jouw eigen gemeente onder de aandacht te brengen.

Een toekomstbestendige arbeidsmarkt is uiteraard ook een arbeidsmarkt die toegankelijk is voor iedereen. Het voeren van een inclusief beleid op gebied van personeel is daarmee onontbeerlijk.

Ten slotte ziet de WNP het belang in van samenwerking tussen partijen in het culturele veld. Het bundelen van krachten in bijvoorbeeld een sectorbreed platform, is een goede manier om bijvoorbeeld te zorgen voor een eerlijke beloning voor alle werkenden. Op verenigingsniveau werkt de WNP al enkele jaren succesvol samen met andere culturele brancheverenigingen en ziet dat dit grote meerwaarde heeft. Ook vanwege de lokale ontwikkelingen waarin steeds meer multifunctionele organisaties ontstaan, (theater plus kunsteducatie, popodium, museum, bibliotheek, enzovoorts) is het belang van samenwerking steeds groter.

« Terug

Scroll naar boven